درمان دیسک کمر بدون عمل جراحی با فیزیوتراپی و روشهای درمانی آن در کلینیک فیزیوتراپی سینوهه در شریعتی تهران ارائه می شود. دیسک کمر یکی از شایعترین مشکلاتی است که افراد در سنین مختلف با آن روبهرو میشوند. این عارضه میتواند زندگی روزمره را مختل کند و دردهای شدیدی در ناحیه کمر و پاها ایجاد کند. اما برخلاف تصور عموم، همیشه نیاز به عمل جراحی نیست! در بسیاری از موارد، با رعایت اصول درمانی، استفاده از روشهای فیزیوتراپی برای درمان دیسک کمر بدون عمل جراحی، تمرینات مخصوص و حتی درمانهای نوین و خانگی، میتوان درد دیسک کمر را بهطور چشمگیری کاهش داد یا بهطور کامل بهبود یافت.
دیسکها ساختارهایی نرم و انعطافپذیر هستند که بین مهرههای ستون فقرات قرار دارند. این دیسکها مانند ضربهگیر عمل کرده و از ساییده شدن مهرهها به یکدیگر جلوگیری میکنند. دیسک از دو بخش اصلی تشکیل شده: بخش داخلی نرم و ژلهای به نام نوکلئوس پولپوزوس و بخش بیرونی سختتر به نام آنولوس فیبروزوس. در حالت طبیعی، این دیسکها باعث حرکت روان و بدون درد ستون فقرات میشوند.
وقتی بخش داخلی دیسک تحت فشار قرار گرفته و از لایه بیرونی بیرون بزند یا دچار پارگی شود، به آن «بیرونزدگی دیسک» یا «فتق دیسک کمر» گفته میشود. این بیرون زدگی ممکن است به عصب های نخاعی فشار وارد کرده و باعث درد و علائم عصبی شود. عواملی مانند بلند کردن اجسام سنگین، وضعیت بد نشستن، ضعف عضلات کمر، افزایش سن و حتی ژنتیک می توانند در ایجاد این مشکل نقش داشته باشند. در بسیاری از موارد، آسیب های کوچک تکراری به مرور باعث این عارضه میشوند، نه یک حادثه بزرگ.
علائم رایج دیسک کمر
درد تیرکشنده در کمر و پاها
یکی از شاخصترین علائم دیسک کمر، درد تیرکشندهای است که از ناحیه کمر شروع شده و به باسن، ران، ساق پا و حتی انگشتان پا کشیده میشود. این درد ناشی از فشار دیسک بر عصب سیاتیک است و در بسیاری موارد، فقط در یک طرف بدن احساس میشود. شدت درد میتواند از ملایم تا بسیار شدید متغیر باشد و معمولاً با فعالیتهایی مانند نشستن، خم شدن یا بلند شدن بدتر میشود.
بیحسی، گزگز و ضعف عضلانی
فشار بر اعصاب ممکن است باعث احساس بیحسی یا گزگز در ناحیه پاها شود. برخی افراد احساس میکنند قسمتی از پایشان “خواب رفته” است. در موارد شدیدتر، ضعف عضلات پا و کاهش قدرت گرفتن یا راه رفتن نیز ممکن است بروز کند. این علائم میتوانند نشاندهندهی آسیب عصبی جدیتری باشند و باید توسط پزشک ارزیابی شوند.
علائم شدیدتر و اورژانسی
اگر علائمی مانند بیاختیاری ادرار یا مدفوع، بیحسی در ناحیه نشیمنگاه، یا ضعف شدید در هر دو پا مشاهده شود، ممکن است نشانهی سندروم “دم اسب” (Cauda Equina Syndrome) باشد. این شرایط نیازمند مداخله فوری پزشکی و اغلب جراحی اورژانسی است. اما در اغلب موارد، دیسک کمر به شکل خفیف تا متوسط بروز کرده و میتوان با روشهای غیرجراحی آن را مدیریت کرد.
چرا همه بیماران نیاز به جراحی ندارند؟
درصد موفقیت درمانهای غیرجراحی
طبق مطالعات پزشکی، بیش از ۹۰ درصد موارد دیسک کمر با روشهای غیرجراحی قابل درمان هستند. بسیاری از بیماران با استراحت، مصرف دارو، فیزیوتراپی و تغییر سبک زندگی، بهبودی کامل یا چشمگیری را تجربه میکنند. هدف از درمانهای غیرجراحی، کاهش التهاب، تسکین درد، بهبود حرکت و جلوگیری از پیشرفت آسیب است. این روشها نهتنها ایمنتر هستند، بلکه دوران نقاهت بسیار کوتاهتری نسبت به عمل جراحی دارند.
مواردی که نیاز به جراحی نیست
اگر بیمار دچار علائم شدید عصبی، بیاختیاری یا درد غیرقابل تحمل نباشد، معمولاً پزشک ابتدا درمانهای محافظهکارانه را پیشنهاد میدهد. زمانی که درد ظرف ۶ هفته تا ۳ ماه بهبود یابد، دیگر نیازی به جراحی نیست. بنابراین مهم است که بیماران به جای ترس از عمل، ابتدا روشهای غیرجراحی را امتحان کنند.
روشهای درمان دیسک کمر بدون عمل جراحی
داروهای مسکن و ضد التهاب
یکی از اولین اقدامات درمانی، استفاده از داروهای مسکن مانند استامینوفن یا داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی مثل ایبوپروفن است. این داروها کمک میکنند التهاب اطراف دیسک کاهش یافته و درد کنترل شود. البته استفاده طولانیمدت از این داروها بدون مشورت پزشک توصیه نمیشود، زیرا ممکن است به مشکلات گوارشی یا کلیوی منجر شود.
فیزیوتراپی و تمرینات درمانی
فیزیوتراپی یک روش بسیار مؤثر در درمان دیسک کمر است. تمرینات خاصی برای تقویت عضلات پشتی، افزایش انعطافپذیری و کاهش فشار بر دیسک وجود دارد. همچنین، تکنیکهای الکتروتراپی، لیزر درمانی، و تحریک عضلات نیز ممکن است در جلسات فیزیوتراپی استفاده شوند.
اصلاح سبک زندگی و وضعیت نشستن
بسیاری از بیماران از عادتهای غلط روزانه رنج میبرند. نشستن طولانی، خم شدن نادرست، بلند کردن اجسام به روش ناصحیح و خوابیدن روی تشکهای غیراستاندارد، همگی عوامل تشدیدکننده درد دیسک هستند. با اصلاح این عادات، میتوان فشار روی ستون فقرات را کاهش داد و روند بهبودی را تسریع کرد.
درمان دیسک کمر بدون عمل جراحی با فیزیوتراپی
تکنیک های کشش ستون فقرات
کشش ستون فقرات یکی از مؤثرترین روشهای فیزیوتراپی برای کاهش فشار روی دیسکهای آسیبدیده است. این تکنیک باعث افزایش فاصله بین مهرهها شده و کمک میکند تا دیسک به جای خود بازگردد یا فشار از روی عصبهای تحتفشار برداشته شود. دستگاههای مخصوصی برای انجام کشش وجود دارد، اما گاهی این تمرینات با نیروی دست یا حتی وزن بدن بیمار انجام میشود.
در بسیاری از موارد، بیماران بعد از چند جلسه کشش، کاهش چشمگیری در درد و بهبود در حرکت احساس میکنند. این روش باید حتماً زیر نظر فیزیوتراپیست انجام شود تا از آسیب احتمالی جلوگیری گردد. تداوم در جلسات و هماهنگی با سایر درمانها، نتیجه بهتری را به همراه خواهد داشت.
درمان دستی و تقویت عضلات
درمان دستی شامل تکنیکهای ماساژ، فشار دادن نقاط خاص عضلانی و تنظیم مفاصل است که توسط فیزیوتراپیست انجام میشود. این روش میتواند باعث آزاد شدن عضلات منقبض و تسکین درد شود. علاوه بر آن، تقویت عضلات اطراف ستون فقرات، شکم و لگن نیز از اصول کلیدی درمان است.
تمرینات ایزومتریک و حرکات کنترلشده باعث بهبود پایداری ستون فقرات و جلوگیری از عود مجدد دیسک میشوند. با تقویت عضلات مرکزی بدن (core muscles)، میتوان ستون فقرات را حمایت کرد و فشار کمتری به دیسکها وارد نمود.
تمرینات ورزشی مفید برای دیسک کمر
ورزشهای کششی و قدرتی
ورزشهایی مانند “کشش زانو به سینه”، “پل لگن”، “حرکت گربه-گاو”، و “کشش همسترینگ” از تمرینات مؤثر برای کاهش درد دیسک کمر هستند. این حرکات ساده اما هدفمند، باعث افزایش انعطافپذیری، کاهش تنش عضلانی و تقویت عضلات پشت میشوند. انجام روزانه این تمرینات، حتی به مدت ۱۵ الی ۳۰ دقیقه، تأثیرات قابلتوجهی در کاهش درد خواهد داشت.
نکته مهم این است که این تمرینات باید بهآرامی و بدون فشار بیشازحد انجام شوند. در صورت بروز درد شدید یا تشدید علائم، باید تمرین متوقف و با متخصص مشورت شود. تداوم و برنامهریزی منظم کلید موفقیت در درمان دیسک با ورزش است.
تمرینات پیلاتس و یوگا درمانی
پیلاتس و یوگا، دو روش ورزشی بسیار مناسب برای بیماران مبتلا به دیسک کمر هستند. این تمرینات تمرکز زیادی بر روی تقویت عضلات مرکزی بدن، افزایش انعطافپذیری و تنفس صحیح دارند. حرکات ملایم یوگا مانند “کبری”، “کودک”، و “گربه-گاو” در کاهش تنش عضلات و کاهش التهاب بسیار مؤثر هستند.
همچنین تمرینات پیلاتس باعث تقویت عمیقترین عضلات اطراف ستون فقرات شده و کمک میکند تا بدن در وضعیت مناسب قرار گیرد. بهتر است این تمرینات با راهنمایی مربی مجرب انجام شوند تا از حرکات آسیبزا جلوگیری گردد.
