پارگی تاندونهای شانه از آسیبهای شایع شانه است که اغلب در افراد پرتحرک و فعال رخ می دهد. شانه، دامنه حرکتی بی نظیری را به ما می دهد. با این حال، این تطبیق پذیری هزینه دارد: آسیب پذیری در برابر آسیب. از جمله ناتوان کننده ترین آنها پارگی تاندون، پارگی طناب های قوی است که ماهیچه را به استخوان متصل می کند. این پارگی ها، اغلب بی صدا و بدون علائم می توانند عملکرد و کیفیت زندگی را به طور قابل توجهی مختل کنند و در نهایت منجر به درد شانه شود.
پیچیدگی شانه ناشی از مفصل گوی و کاسه آن است که توسط استخوان بازو ، کتف (تیغه شانه) و ترقوه تشکیل شده است. تاندون های کلیدی که برای عملکرد شانه حیاتی هستند عبارتند از:
- تاندونهای روتاتور کاف: گروهی متشکل از چهار عضله (سوپرا خاری، زیر خاری، ترس مینور و زیر کتفی) و تاندون های مربوط به آن ها که مفصل شانه را تثبیت می کنند و چرخش را تسهیل میکنند. به خصوص فوق خاری اغلب درگیر پارگی می شود.
- تاندون دوسر بازو: عضله دوسر را به شانه متصل می کند، به خم شدن آرنج و چرخش ساعد کمک می کند و همچنین به ثبات شانه کمک می کند.
این تاندون ها در طول فعالیت های روزانه و فعالیت های ورزشی تحت فشار قابل توجهی قرار می گیرند. پارگی زمانی رخ می دهد که نیروی اعمال شده از قدرت کششی تاندون بیشتر شود.
علل و عوامل خطر پارگی تاندونهای شانه
پارگی های تاندون شانه را می توان به طور کلی به دو دسته تقسیم کرد:
- پارگی های ضربه ای: ناشی از یک رویداد ناگهانی و شدید، مانند افتادن بر روی بازوی دراز، ضربه مستقیم به شانه، یا یک حرکت کششی شدید. این پارگی ها اغلب در افراد جوان تر و فعال رخ می دهد.
- پارگی های دژنراتیو: به تدریج در طول زمان به دلیل ساییدگی، فرسودگی ناشی از افزایش سن و استفاده بیش از حد مکرر ایجاد میشوند. این موارد در افراد مسن بیشتر شایع است.
عوامل خطر:
- سن: دژنراسیون تاندون با افزایش سن افزایش می یابد.
- فعالیت های تکراری بالای سر: مشاغل یا ورزش هایی که شامل حرکات تکراری بالای سر هستند (مانند نقاشی، ساخت و ساز، بیسبال، تنیس) خطر را افزایش می دهند.
- سیگار کشیدن: خون رسانی به تاندون ها را کاهش می دهد و روند بهبودی را مختل می کند.
- تزریق کورتیکواستروئید: در حالی که باعث تسکین موقت درد می شود، تزریق مکرر می تواند تاندون ها را ضعیف کند.
- خار استخوان: می تواند به تاندون ها برخورد کند و منجر به تحریک و پارگی شود.
- ژنتیک: مستعد ضعف تاندون.
علائم پارگی تاندونهای شانه
علائم پارگی تاندون شانه بسته به شدت و محل پارگی متفاوت است. علائم رایج عبارتند از:
درد: از ناراحتی خفیف تا درد شدید و ناتوان کننده متغیر است. درد ممکن است در شانه موضعی باشد یا به سمت پایین بازو منتشر شود.
ضعف: مشکل در بلند کردن بازو، چرخش شانه یا انجام فعالیت های بالای سر.
محدوده حرکتی محدود: سفتی و کاهش توانایی حرکت شانه.
احساس ضربه خوردن یا ترکیدن: در هنگام جراحت یا حرکت رخ می دهد.
تورم و کبودی: به ویژه پس از پارگی ضربه ای.
درد شب: ناراحتی که در شب بدتر می شود.
مشخصات پارگی تاندون عضله دوسر: ممکن است تغییر شکل “پوپی” (برآمدگی عضله دوسر بازو) دیده شود.
تشخیص دقیق پارگی تاندونهای شانه برای درمان موثر بسیار مهم است. فرآیند تشخیصی معمولاً شامل موارد زیر است:
تاریخچه پزشکی و معاینه فیزیکی: پزشک در مورد علائم، سابقه آسیب و سطح فعالیت بیمار جویا می شود. معاینه فیزیکی دامنه حرکت، قدرت و حساسیت را ارزیابی می کند.
مطالعات تصویربرداری:
اشعه ایکس: برای رد شکستگی و شناسایی خارهای استخوانی.
سونوگرافی: می تواند پارگی تاندون، به ویژه پارگی روتاتور کاف را تجسم کند و ارزیابی پویا از حرکت تاندون ارائه دهد.
تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI): تصاویر دقیقی از بافت های نرم از جمله تاندون ها، رباطها و ماهیچهها ارائه میدهد. MRI استاندارد طلایی برای تشخیص پارگی روتاتور کاف و تاندون دوسر بازو است.
آرتروگرام: شامل تزریق رنگ کنتراست به مفصل شانه قبل از MRI یا سی تی اسکن برای افزایش تجسم ساختارهای بافت نرم است.
گزینه های درمان
درمان پارگی تاندونهای شانه به شدت پارگی، سن بیمار، سطح فعالیت و سلامت کلی بستگی دارد.
درمان غیر جراحی:
- استراحت: اجتناب از فعالیت هایی که درد را تشدید می کنند.
- یخ: استفاده از کمپرس یخ برای کاهش تورم و درد.
- داروهای ضد درد: مسکن های بدون نسخه یا نسخه ای مانند NSAID ها برای مدیریت درد و التهاب.
- فیزیوتراپی: فیزیوتراپی و تمرینات ورزشی موثرترین روش درمان غیرجراحی پارگی تاندونهای شانه هستند، تمریناتی برای بهبود دامنه حرکتی، قدرت و انعطاف پذیری.
- تزریق کورتیکواستروئید: برای کاهش التهاب و درد، اما به دلیل تضعیف احتمالی تاندون با احتیاط استفاده می شود.
درمان جراحی:
ترمیم آرتروسکوپی: یک روش کم تهاجمی که شامل برش های کوچک و ابزارهای تخصصی برای ترمیم تاندون پاره شده است.
ترمیم باز: یک روش جراحی سنتی که شامل یک برش بزرگتر برای دسترسی و ترمیم تاندون پاره شده است.
انتقال تاندون: در موارد پارگی شدید یا جبران ناپذیر، برای بازسازی تاندون آسیب دیده استفاده شود.
تنودزیس/تنوتومی عضله دوسر: برای پارگی تاندون عضله دوسر، تانودزیس شامل اتصال مجدد تاندون به استخوان بازو است، در حالی که تنوتومی شامل آزاد کردن تاندون است.
توانبخشی پس از جراحی پارگی تاندونهای شانه
توانبخشی یکی از اجزای حیاتی بهبودی پس از درمان غیرجراحی و جراحی است. معمولاً شامل موارد زیر است:
- فاز 1 (درمان اولیه): بر مدیریت درد، کاهش تورم و بازگرداندن دامنه حرکتی غیرفعال تمرکز دارد.
- فاز 2 (تقویت): بر تقویت عضلات شانه و بهبود دامنه حرکتی فعال تأکید دارد.
- فاز 3 (بازگشت به فعالیت): بازگشت تدریجی به فعالیت ها و ورزش های عادی با تمرکز بر پیشگیری از آسیب مجدد.
پارگی تاندونهای شانه می تواند به طور قابل توجهی بر کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب برای نتایج مطلوب ضروری است. درک آناتومی، علل، علائم و گزینههای درمانی، افراد را قادر میسازد تا تصمیمگیری آگاهانه در مورد مراقبت از خود بگیرند. با مدیریت و توانبخشی مناسب، بسیاری از افراد می توانند عملکرد کامل شانه را به دست آورند و به فعالیت های مورد نظر خود بازگردند.
