پارگی تاندون آشیل یک آسیب جدی است که معمولاً ورزشکاران و افرادی را که در فعالیتهای پر فشار شرکت میکنند، تحت تأثیر قرار میدهد. همچنین ممکن است به دلیل افزایش سن یا شرایط پزشکی زمینه ای رخ دهد. شناخت زودهنگام علائم و جستجوی درمان سریع برای بهبود موفقیت آمیز ضروری است. فیزیوتراپی پس از این آسیب برای کمک به تسریع روند بهبودی از اهمیت بالایی برخوردار است.
تاندون آشیل بزرگترین و قوی ترین تاندون بدن انسان است که ماهیچه های ساق پا را به استخوان پاشنه متصل می کند. نقش مهمی در راه رفتن، دویدن و پریدن دارد. با این حال، هنگامی که این تاندون تحت فشار بیش از حد قرار می گیرد، می تواند پاره شود و منجر به درد شدید و مشکلات حرکتی شود.
تاندون آشیل یک نوار ضخیم و فیبری از بافت است که عضلات گاستروکنمیوس و کف پا را در ساق پا به استخوان پاشنه (استخوان پاشنه) متصل می کند. وظیفه انتقال نیروی تولید شده توسط عضلات ساق پا را بر عهده دارد.
تاندون آشیل علیرغم استحکام خود، به دلیل استرس مکرر، انقباضات شدید ناگهانی یا تغییرات دژنراتیو در طول زمان در برابر آسیب های مختلف ، آسیب پذیر است. هنگامی که تاندون بیش از ظرفیت خود کشیده شود، می تواند به طور جزئی یا کامل پاره شود و منجر به پارگی تاندون آشیل شود.
عواملی که به افزایش فشار تاندون کمک می کنند عبارتند از:
- ورزش های پر فشار مانند بسکتبال، فوتبال و تنیس
- گرم کردن ناکافی قبل از فعالیت بدنی
- بیومکانیک ضعیف و کفش نامناسب
علل پارگی تاندون آشیل
این آسیب می تواند به طور ناگهانی رخ دهد یا در طول زمان به دلیل کشیدگی مکرر ایجاد شود. برخی از علل رایج عبارتند از:
افزایش ناگهانی شدت ورزش، مانند دوی سرعت یا پریدن، می تواند تاندون را بیش از حد بارگذاری کند و منجر به پارگی شود. این اغلب در افرادی اتفاق می افتد که پس از یک وقفه طولانی به ورزش باز می گردند.
نادیده گرفتن روتین گرم کردن و تمرینات کششی می تواند تاندون آشیل را مستعد آسیب دیدگی کند. یک تاندون سفت ، انعطاف پذیری کمتری دارد و بیشتر در معرض پارگی تحت استرس است.
پوشیدن کفشهای غیراستاندارد که حمایت مناسبی از پاها به عمل نمی آورند، بهویژه در حین فعالیت های شدید، میتواند به فشار بیش از حد بر روی تاندون آشیل کمک کند. کفش های مخصوص دویدن با پشتیبانی ناکافی از پاشنه، خطر پارگی تاندون آشیل را افزایش میدهند.
ضربه مستقیم به پشت ساق پا، مانند تصادف یا آسیب ورزشی، می تواند منجر به پارگی کامل تاندون شود.
با بالا رفتن سن افراد، تاندون آشیل به طور طبیعی ضعیفتر و آسیب پذیرتر میشود. تغییرات دژنراتیو، مانند تاندونوز (التهاب مزمن تاندون)، احتمال پارگی را به ویژه در افراد بالای 40 سال افزایش می دهد.
علائم و نشانه ها
پارگی تاندون آشیل معمولاً با علائم مشخصی همراه است، از جمله:
درد و تورم در ساق پا
درد ناگهانی و تیز در پشت ساق پا که اغلب به عنوان احساس لگد یا ضربه توصیف میشود، نشانه رایج پارگی است. به زودی تورم و حساسیت ایجاد می شود.
مشکل در راه رفتن یا ایستادن روی نوک پا
بیماران اغلب در فشار دادن پای آسیبدیده مشکل دارند، راه رفتن، بالا رفتن از پلهها یا ایستادن روی انگشتان پا را سخت میکنند.
شنیده شدن صدا در زمان آسیب دیدگی
بسیاری از افراد گزارش می دهند که در لحظه پارگی، صدای بلند صدای “پاپ” را شنیده اند. این یک شاخص کلیدی از پارگی کامل است.
شکاف یا فرورفتگی قابل مشاهده در تاندون
در برخی موارد، شکاف یا فرورفتگی قابل توجهی در محل پارگی، به ویژه در پارگی کامل تاندون، احساس می شود.
عوامل متعددی احتمال پارگی تاندون آشیل را افزایش می دهند:
ملاحظات سن و جنسیت
بیشتر پارگی ها در افراد بین 30 تا 50 سال رخ می دهد.
مردان بیشتر از زنان از پارگی تاندون آشیل رنج می برند.
ورزش ها و فعالیت هایی که خطر را افزایش می دهند
ورزشهای پر برخورد مانند بسکتبال، فوتبال و تنیس به حرکات انفجاری ناگهانی نیاز دارند که میتواند تاندون آشیل را تحت فشار قرار دهد.
شرایط پزشکی و داروهایی که تاندون را ضعیف می کند
برخی از شرایط پزشکی، مانند دیابت و آرتریت روماتوئید، می توانند در دژنراسیون تاندون نقش داشته باشند. علاوه بر این، استفاده طولانی مدت از کورتیکواستروئیدها یا آنتی بیوتیک های فلوروکینولون با افزایش خطر پارگی تاندون آشیل مرتبط است.
آسیب های قبلی به تاندون آشیل
سابقه تاندونیت آشیل یا پارگی های جزئی قبلی، تاندون را ضعیف می کند و آن را مستعد پارگی کامل می کند.
گزینه های درمانی برای پارگی تاندون آشیل
درمان پارگی تاندون آشیل به شدت آسیب، سن بیمار، سطح فعالیت و سلامت کلی بستگی دارد. دو رویکرد اصلی وجود دارد: درمان غیر جراحی و جراحی.
درمان های غیر جراحی
برای پارگی های جزئی یا بیمارانی که کاندید عمل جراحی نیستند، درمان غیرجراحی شامل موارد زیر است:
استراحت و بی حرکتی – پوشیدن گچ، بریس یا چکمه راه رفتن برای نگه داشتن پا در وضعیت رو به پایین، اجازه می دهد تا تاندون به طور طبیعی بهبود یابد.
فیزیوتراپی – تمرینات ملایم برای بازگرداندن تحرک و تقویت تاندون.
مدیریت درد – داروهای ضد التهابی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن برای کاهش تورم و درد.
ترمیم جراحی و فواید آن
جراحی اغلب برای پارگی های کامل، به ویژه در افراد فعالی که می خواهند به ورزش بازگردند، توصیه می شود. این روش شامل:
جراحی باز – یک برش کوچک ایجاد می شود و انتهای پاره شده تاندون به هم بخیه می شود.
جراحی کم تهاجمی – یک روش کم تهاجمی با استفاده از برش های کوچکتر برای کاهش اسکار و زمان بهبودی.
انتخاب بین درمان محافظه کارانه و جراحی
جراحی خطر پارگی مجدد و بهبودی سریعتر را کاهش میدهد، اما با خطرات جراحی مانند عفونت همراه است.
درمان غیرجراحی از خطرات جراحی جلوگیری می کند، اما شانس بیشتری برای پارگی مجدد و توانبخشی طولانی تر دارد.
بهبودی و توانبخشی پس از پارگی تاندون آشیل
بهبودی پس از پارگی تاندون آشیل فرآیندی تدریجی است که به صبر و تلاش برای تمرینات توانبخشی نیاز دارد.
جدول زمانی معمول برای شفا
6 هفته اول – بی حرکت کردن در گچ یا چکمه برای محافظت از تاندون در حال بهبود.
6-12 هفته – تمرینات کششی ملایم و تحمل وزن تدریجی.
3-6 ماه – تمرینات تقویتی و فیزیوتراپی برای بازیابی عملکرد کامل.
6-12 ماه – بسته به پیشرفت، به فعالیت ها و ورزش های پرتأثیر برگردید.
تمرینات فیزیوتراپی برای بازیابی قدرت
بالا بردن ساق پا – تقویت عضلات و تاندون ساق پا.
تمرینات انعطاف پذیری مچ پا – دامنه حرکتی را بهبود می بخشد و از سفتی جلوگیری می کند.
تمرین تعادل – ثبات را افزایش می دهد و از آسیب های بعدی جلوگیری می کند.
اقدامات احتیاطی برای جلوگیری از آسیب مجدد
بازگشت تدریجی به فعالیت – از افزایش ناگهانی شدت اجتناب کنید.
کفش مناسب – کفشهای حمایتی فشار روی تاندون آشیل را کاهش میدهند.
کشش منظم – تاندون را انعطاف پذیر و انعطاف پذیر نگه می دارد.
پارگی تاندون آشیل یک آسیب جدی است که نیاز به توجه فوری و یک برنامه بهبود ساختار یافته دارد. با درمان و توانبخشی مناسب، بیشتر افراد می توانند تحرک کامل را به دست آورند و فعالیت های عادی خود را از سر بگیرند.
سوالات متداول
آیا می توانید با پارگی تاندون آشیل راه بروید؟ برخی افراد می توانند راه بروند، اما توصیه نمی شود زیرا ممکن است آسیب را بدتر کند.
بهبودی پس از جراحی تاندون آشیل چقدر طول می کشد؟ بهبودی معمولاً 6-12 ماه طول می کشد، بسته به تلاش های توانبخشی.
پارگی تاندون آشیل در مردان شایع تر است یا زنان؟ در مردان به خصوص در سنین 30 تا 50 سال شایع تر است.
آیا پارگی تاندون آشیل بدون جراحی بهبود می یابد؟ بله، اما بهبودی بدون جراحی نیاز به بیحرکتی و درمان دقیق دارد.
بهترین راه برای جلوگیری از پارگی تاندون آشیل چیست؟ تمرینات کششی منظم، تقویتی و پوشیدن کفش مناسب.
