تاندونیت آشیل یک آسیب شایع در استفاده بیش از حد است که تاندون آشیل، ضخیم ترین و قوی ترین تاندون بدن انسان را تحت تاثیر قرار می دهد. در پشت ساق پا قرار دارد و ماهیچه های ساق پا را به استخوان پاشنه متصل می کند. هنگامی که این تاندون ملتهب و تحریک می شود، می تواند باعث درد و ناراحتی قابل توجهی شود و مانع فعالیت های روزانه و عملکرد ورزشی شود.
قبل از پرداختن به جزئیات تاندونیت آشیل، درک آناتومی و عملکرد تاندون آشیل بسیار مهم است.
ساختار: تاندون آشیل عمدتاً از الیاف کلاژن تشکیل شده است که استحکام و خاصیت ارتجاعی را ایجاد می کند. در طول فعالیت هایی که شامل هل دادن از زمین است، مانند راه رفتن، دویدن و پریدن، نیروهای قابل توجهی را تحمل می کند.
عملکرد: عملکرد اصلی تاندون آشیل این است که نیروی ایجاد شده توسط عضلات ساق پا را به استخوان پاشنه منتقل کند و باعث فلکشن کف پا (با اشاره انگشتان پا به سمت پایین) شود. این حرکت برای فعالیت های مختلف ضروری است، از پیاده روی ساده گرفته تا ورزش های پرتحرک.
فیزیوتراپی یک روش موثر در مدیریت التهاب تاندون آشیل است که در کلینیک فیزیوتراپی سینوهه در شریعتی تهران ارائه می شود.
علائم تاندونیت آشیل
درد دردناک یا ضربان دار: این درد معمولاً با فعالیت بدتر می شود و با استراحت بهبود می یابد.
سفتی صبحگاهی: تاندون ممکن است پس از بیدار شدن احساس سفت و درد داشته باشد.
حساسیت: ناحیه اطراف تاندون ممکن است در لمس حساس باشد.
تورم: در برخی موارد، تورم در اطراف تاندون قابل توجه است.
گرما: ناحیه آسیب دیده ممکن است در لمس گرم احساس شود.
مشکل در راه رفتن یا دویدن: درد می تواند انجام فعالیت هایی را که نیاز به فشار دادن انگشتان پا دارند چالش برانگیز کند.
علل و عوامل خطر
تاندونیت آشیل در درجه اول به دلیل استفاده بیش از حد و فشار مکرر روی تاندون ایجاد می شود. این می تواند به دلیل:
افزایش سطح فعالیت: افزایش ناگهانی شدت یا مدت فعالیت بدنی، مانند دویدن یا پریدن، می تواند تاندون را بیش از حد تحت فشار قرار دهد.
تغییرات در فعالیت: تغییر به یک ورزش جدید یا تمرین روتین بدون آمادگی مناسب نیز می تواند تاندون را تحت فشار قرار دهد.
کفشهای ضعیف: پوشیدن کفشهای نامناسب، بهویژه کفشهایی که دارای قوس ناکافی هستند، میتواند استرس را بر روی تاندون آشیل افزایش دهد.
برخی شرایط پزشکی: شرایطی مانند صافی کف پا، قوسهای بلند و ناهماهنگی طول ساق پا میتواند افراد را مستعد ابتلا به تاندونیت آشیل کند.
سن: خطر تاندونیت آشیل با افزایش سن افزایش مییابد، زیرا تاندون انعطافپذیرتر میشود و بیشتر مستعد آسیب میشود.
عوامل متعددی می توانند خطر ابتلا به تاندونیت آشیل را افزایش دهند:
سن: افراد بین 30 تا 50 سال بیشتر مبتلا می شوند.
مشارکت ورزشی: ورزشکارانی که در ورزشهایی شرکت میکنند که شامل دویدن، پریدن و تغییر مسیر ناگهانی است، مانند بسکتبال، تنیس و فوتبال، در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
شغل: افرادی که شغل آنها به ایستادن یا راه رفتن طولانی مدت نیاز دارد، مانند کارگران ساختمانی و کارگران کارخانه، ممکن است بیشتر مستعد ابتلا باشند.
چاقی: اضافه وزن به تاندون آشیل فشار بیشتری وارد می کند.
داروها: برخی داروها، مانند کورتیکواستروئیدها، می توانند تاندون را ضعیف کرده و خطر آسیب را افزایش دهند.
تشخیص تاندونیت آشیل معمولاً شامل معاینه فیزیکی و تاریخچه پزشکی کامل است. پزشک دامنه حرکتی مچ پا را ارزیابی می کند، حساسیت و تورم را بررسی می کند و در مورد ماهیت و شروع درد جویا می شود.
در برخی موارد، آزمایشات تصویربرداری ممکن است برای تایید تشخیص و رد سایر شرایط ضروری باشد. این آزمایشات ممکن است شامل موارد زیر باشد:
اشعه ایکس: برای رد خار استخوان یا سایر ناهنجاری های استخوانی.
سونوگرافی: برای تجسم تاندون و ارزیابی میزان التهاب و آسیب.
MRI: برای به دست آوردن تصاویر دقیق تر از تاندون و بافت های اطراف.
درمان تاندونیت آشیل
رویکرد درمانی تاندونیت آشیل به شدت بیماری بستگی دارد. در بیشتر موارد، اقدامات محافظه کارانه در مدیریت علائم و ارتقاء بهبود موثر است.
- استراحت: اجتناب از فعالیت هایی که تاندون را تشدید می کنند بسیار مهم است. این ممکن است شامل تغییر یا توقف موقت برخی فعالیتها، مانند دویدن یا پریدن باشد.
- یخ: قرار دادن کیسه های یخ روی ناحیه آسیب دیده به مدت 15 تا 20 دقیقه هر بار، چند بار در روز، می تواند به کاهش التهاب و درد کمک کند.
- فشرده سازی: پوشیدن بانداژ یا بریس فشاری می تواند باعث حمایت و کاهش تورم شود.
- ارتفاع: بالا بردن پا بالاتر از سطح قلب می تواند به کاهش تورم کمک کند.
- مسکنها: مسکنهای بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا استامینوفن میتوانند به مدیریت درد و التهاب کمک کنند.
در موارد شدیدتر، گزینه های درمانی دیگری ممکن است در نظر گرفته شود:
فیزیوتراپی: فیزیوتراپیست می تواند یک برنامه ورزشی شخصی برای بهبود انعطاف پذیری، قدرت و دامنه حرکتی عضلات ساق پا و تاندون آشیل ایجاد کند.
ارتز: ارتزهای سفارشی می توانند به اصلاح بیومکانیک پا و کاهش استرس روی تاندون کمک کنند.
درمان با امواج شوک برون بدنی (ESWT): این روش غیر تهاجمی شامل ارسال امواج ضربه ای به ناحیه آسیب دیده برای بهبود بهبود و کاهش درد است.
تزریق کورتیکواستروئیدها: تزریق کورتیکواستروئیدها می تواند به کاهش التهاب کمک کند، اما به دلیل احتمال ضعیف شدن تاندون باید با احتیاط از آنها استفاده کرد.
جراحی: جراحی معمولاً برای موارد شدیدی که به درمان محافظهکارانه پاسخ نمیدهند، مانند پارگی تاندون آشیل اختصاص دارد.
روشهای پیشگیری از تاندونیت آشیل
چندین اقدام پیشگیرانه می تواند به کاهش خطر تاندونیت آشیل کمک کند:
- گرم کردن مناسب: قبل از انجام هر گونه فعالیت بدنی، ضروری است که با انجام حرکات کششی پویا، مانند بالا بردن ساق پا و حرکت دادن پا، بدن خود را به درستی گرم کنید.
- افزایش تدریجی فعالیت: از افزایش ناگهانی شدت یا مدت فعالیت بدنی خودداری کنید. به تدریج حجم کار را افزایش دهید تا بدن بتواند سازگار شود.
- کفش مناسب: کفش طبی مناسب با پشتیبان قوس و بالشتک مناسب بپوشید.
- تمرینات متقابل: فعالیت های کم تاثیر مانند شنا یا دوچرخه سواری را در برنامه تمرینی خود بگنجانید تا استرس تاندون آشیل را کاهش دهید.
- تمرینات قدرتی: عضلات ساق پا را برای بهبود ثبات و کاهش فشار روی تاندون تقویت کنید.
- حفظ وزن سالم: حفظ وزن سالم می تواند فشار وارده بر مفاصل و تاندون ها را کاهش دهد.
