فیزیوتراپی بعد از جراحی دیسک کمر برای کمک به روند بهبودی ضروری است. جراحی دیسک کمر اغلب برای بیمارانی که از فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی یا کمردرد مزمن رنج می برند که به درمان های محافظه کارانه پاسخ نمی دهد، ضروری است. در حالی که جراحی به کاهش درد و بازیابی تحرک کمک می کند، بهبودی به اتاق عمل ختم نمی شود. فیزیوتراپی بعد از جراحی دیسک کمر نقش مهمی در تضمین یک توانبخشی موفق، کاهش عوارض و پیشگیری از مشکلات ستون فقرات در آینده دارد.
جراحی دیسک کمر برای برداشتن یا ترمیم دیسک های بین مهره ای آسیب دیده در ناحیه کمر انجام می شود. روش های رایج جراحی عبارتند از:
- میکرودیسککتومی – برداشتن بخشی از فتق دیسک برای تسکین فشار عصبی.
- لامینکتومی – برداشتن بخشی از استخوان مهره (لامینا) برای کاهش فشار بر روی نخاع یا اعصاب.
- فیوژن ستون فقرات – اتصال دو یا چند مهره برای تثبیت ستون فقرات و جلوگیری از حرکتی که باعث درد می شود.
پس از جراحی، بیماران ممکن است درد، سفتی و کاهش تحرک را تجربه کنند که فیزیوتراپی برای بهبودی ضروری است.
چرا فیزیوتراپی بعد از جراحی دیسک کمر مهم است؟
کاهش درد و التهاب – حرکات ملایم و تمرینات درمانی باعث افزایش جریان خون، کاهش تورم و ناراحتی می شود.
بازگرداندن تحرک و انعطاف پذیری – جراحی می تواند منجر به سفتی شود. فیزیوتراپی به بازیابی حرکت کمک می کند.
تقویت عضلات مرکزی و پشت – عضلات ضعیف می توانند منجر به آسیب مجدد شوند. درمان بر تقویت عضلات حمایت کننده ستون فقرات تمرکز دارد.
جلوگیری از مشکلات ستون فقرات در آینده – وضعیت مناسب، تمرینات حرکتی و آماده سازی عضلات خطر عود را کاهش می دهد.
بهبود عملکرد کلی – بیماران به فعالیت های روزانه باز می گردند و با توانبخشی هدایت شده سریعتر کار می کنند.
مراحل فیزیوتراپی بعد از جراحی دیسک کمر
فیزیوتراپی یک فرآیند تدریجی است که به مراحل مختلف تقسیم می شود و بهبودی ایمن و موثر را تضمین می کند.
1. فاز فوری پس از جراحی (0-2 هفته)
اهداف:
- مدیریت درد
- التیام زخم
- جلوگیری از عوارضی مانند لخته شدن خون
درمان های رایج:
- آموزش تحرک تخت – به بیماران آموزش می دهد که چگونه با خیال راحت در رختخواب حرکت کنند بدون اینکه به ستون فقرات خود فشار بیاورند.
- تمرینات پیاده روی – پیاده روی کوتاه و مکرر برای جلوگیری از سفتی و بهبود گردش خون.
- کشش های ملایم – اجتناب از خم شدن یا پیچش بیش از حد در حالی که ماهیچه ها را فعال نگه دارید.
موارد احتیاط:
- از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید
- برای مدت طولانی ننشینید
- محل جراحی را تمیز و خشک نگه دارید
2. مرحله بهبودی اولیه (2-6 هفته)
اهداف:
- کاهش سفتی و بهبود انعطاف پذیری
- تقویت عضلات سبک را شروع کنید
- تشویق وضعیت و حرکت مناسب
تمرینات رایج:
- کج شدن لگن – تقویت عضلات مرکزی در عین حفظ ثبات ستون فقرات.
- فعال سازی آرام هسته – تمرینات ایزومتریک مانند بریس شکم.
- پل های باسن – عضلات کمر و باسن را بدون فشار به ستون فقرات درگیر کنید.
موارد احتیاط:
- از فعالیت های پر فشار خودداری کنید
- به طور ناگهانی نپیچانید یا خم نشوید
- به تدریج سطح فعالیت را افزایش دهید
3. مرحله تقویت و توانبخشی (6-12 هفته)
اهداف:
- ایجاد قدرت عضلات ستون فقرات و هسته
- تعادل و هماهنگی را بهبود بخشید
- حرکت عملکردی طبیعی را بازیابی کنید
تمرینات رایج:
- تقویت هسته – پلانک، بالا بردن پاها و تمرینات پایداری با توپ.
- تمرینات کمر – اکستنشن کمر نشسته و ایستاده.
- تمرین مقاومتی – وزنه برداری سبک تحت نظارت.
موارد احتیاط:
- از فعالیت بیش از حد خودداری کنید
- به دنبال تکنیک های صحیح بلند کردن بدن خود ادامه دهید
- به بدن خود گوش دهید و در صورت بروز درد متوقف شوید
4. توانبخشی پیشرفته و بازگشت به فعالیت های عادی (3-6 ماه)
اهداف:
- بازگشت کامل به فعالیت های روزانه، کار و ورزش
- استقامت و تحرک را بهبود بخشد
- جلوگیری از آسیب های آینده
تمرینات رایج:
- تمرین هوازی – شنا، دوچرخه سواری یا پیاده روی سریع.
- تمرین عملکردی – اسکوات، لانژ و بالا رفتن از پله برای شبیه سازی حرکات در زندگی واقعی.
- تمرینات ورزشی خاص – متناسب با ورزشکاران یا افراد فعال.
موارد احتیاط:
- تا زمانی که توسط فیزیوتراپیست تایید نشده است از ورزش های پرتحرک خودداری کنید
- با یک برنامه تمرین نگهدارنده ادامه دهید
- در صورت بازگشت درد یا ناراحتی به دنبال مشاوره پزشکی باشید
انواع تکنیک های فیزیوتراپی
متخصصان فیزیوتراپی بعد از جراحی دیسک کمر از تکنیک های مختلفی برای کمک به بهبودی استفاده می کنند:
- درمان دستی – تکنیکهای عملی مانند ماساژ و تحرک مفصل برای کاهش درد و سفتی.
- الکتروتراپی – استفاده از اولتراسوند، TENS (تحریک الکتریکی عصب از راه پوست) و درمان گرما/سرما برای تسکین درد.
- آب درمانی – تمرینات مبتنی بر آب برای کاهش استرس روی مفاصل و عضلات.
- آموزش پوسچرال – آموزش وضعیت بدنی صحیح برای جلوگیری از فشار بی مورد روی ستون فقرات.
- آموزش مجدد عصبی عضلانی – بهبود الگوهای حرکتی برای جلوگیری از فشار بر روی کمر.
سوالات متداول
1. بعد از جراحی دیسک کمر چه مدت می توانم فیزیوتراپی را شروع کنم؟
اکثر بیماران در هفته اول پس از جراحی فیزیوتراپی ملایم را با تمرکز بر تمرینات تسکین درد و تحرک شروع می کنند.
2. آیا فیزیوتراپی بعد از جراحی دیسک کمر می تواند از فتق دیسک در آینده جلوگیری کند؟
بله، تقویت عضلات مرکزی و پشت می تواند به کاهش خطر مشکلات دیسک در آینده با ارائه حمایت بهتر از ستون فقرات کمک کند.
3. فیزیوتراپی بعد از جراحی چقدر طول می کشد؟
فیزیوتراپی به طور معمول 3 تا 6 ماه طول می کشد، بسته به پیشرفت بهبودی و اهداف فردی.
4. بعد از جراحی دیسک کمر از چه ورزش هایی اجتناب کنم؟
از انجام تمرینات با ضربه زیاد، بلند کردن اجسام سنگین و حرکاتی که شامل چرخش یا خم شدن بیش از حد است خودداری کنید.
5. آیا می توانم بعد از جراحی دیسک کمر به ورزش برگردم؟
با توانبخشی مناسب، بسیاری از بیماران می توانند در عرض 3 تا 6 ماه به ورزش های کم تاثیر برگردند. فعالیتهای پرتأثیر فقط باید با تأیید پزشک از سر گرفته شوند.
